<\/p>\n\n\n\n
Pomnik wy\u017cszy od Tatr<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niestety, jak to w polskiej polityce i historii bywa\u0142o i bywa \u2013 mamy do czynienia z pytaniem retorycznym. I \u017ceby nie by\u0142o, \u017ce kto\u015b m\u0105drzy si\u0119 po szkodzie \u2013 r\u00f3wnie\u017c w 1943 roku zagro\u017cenie dla Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu by\u0142o widoczne i spodziewane du\u017co wcze\u015bniej nim dosz\u0142o do tragedii. A jednym z nielicznych \u015brodowisk, kt\u00f3re robi\u0142y wszystko, by jej zapobiec \u2013 byli konserwaty\u015bci. Najwybitniejszy polski m\u0105\u017c stanu czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, Adam hrabia Ronikier<\/strong>, cz\u0142owiek, kt\u00f3ry powinien mie\u0107 w ka\u017cdym polskim mie\u015bcie pomniki wy\u017csze od g\u00f3r za ilo\u015b\u0107 uratowanych polskich istnie\u0144 \u2013 zostawi\u0142 w swoich \u201ePami\u0119tnikach…\u201d \u015bwiadectwo, kt\u00f3re sk\u0105din\u0105d rzuca ciekawe \u015bwiat\u0142o na rzadko przypominany aspekt stosunk\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich tamtych lat.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Posta\u0107 uniackiego metropolity Andrzeja Szeptyckiego <\/strong>jest dzi\u015b (w du\u017cej mierze s\u0142usznie!) – jednym z problem\u00f3w w uzgodnieniu cho\u0107by minimum historycznego consensusu mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Ukrain\u0105. Polski ziemianin, renegat, kt\u00f3ry nie tylko uzna\u0142 si\u0119 za Ukrai\u0144ca, ale w du\u017cej mierze pom\u00f3g\u0142 wymy\u015bli\u0107 c\u00f3\u017c niby taki sztuczny w tamtym okresie desygnat mia\u0142by oznacza\u0107, podlizuj\u0105cy si\u0119 niemal ka\u017cdej w\u0142adzy pa\u0144stwowej byle tylko przemyci\u0107 ukrai\u0144skie postulaty nacjonalistyczne, cz\u0142owiek kt\u00f3ry zukrainizowa\u0142 nieszcz\u0119sn\u0105, a i poza tym przecie\u017c zupe\u0142nie zb\u0119dn\u0105 i szkodliw\u0105 Cerkiew Grekokatolick\u0105 w Ma\u0142opolsce \u2013 s\u0142owem z polskiego punktu widzenia bezwzgl\u0119dnie szkodnik, kt\u00f3rego wynoszenie na o\u0142tarze wydaje si\u0119 wr\u0119cz blu\u017anierstwem \u2013 we wspomnieniach Ronikiera jawi si\u0119 jako… niedosz\u0142y partner polityczny i ofiara w\u0142asnych z kolei miazmat\u00f3w ideologicznych i kombinacji! I warto t\u0119 sytuacj\u0119 przypomnie\u0107.<\/p>\n\n\n\n Bezwzgl\u0119dny realista<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Szef RGO nie tyle wyst\u0119powa\u0142 podczas wojny jako przedstawiciel opcji niemieckiej, kt\u00f3rej mocno anachroniczne pojawienie si\u0119 obserwujemy dzi\u015b w Polsce po lekturze wiadomych popularnych, acz ahistorycznych ksi\u0105\u017ceczek, ale jako bezwzgl\u0119dny realista. Polityk got\u00f3w na bardzo wiele, byle tylko chroni\u0107 substancj\u0119 narodow\u0105 polsk\u0105, ocali\u0107 j\u0105 od niemieckiej i ukrai\u0144skiej zbrodniczo\u015bci oraz sowieckiej i brytyjskiej prowokacji \u2013 i to w\u0142a\u015bnie determinowa\u0142o wszelkie dzia\u0142ania hrabiego Ronikiera, kt\u00f3remu poza tym wszyscy starali si\u0119 skr\u0119powa\u0107 r\u0119ce: Delegatura Rz\u0105du, ostro\u017cno\u015b\u0107 sprawuj\u0105cego rz\u0105d dusz wy\u017cszego duchowie\u0144stwa, tradycyjna bierno\u015b\u0107 elit, wreszcie nawet… inteligencja w\u0142asna. Ta straszna wada polityka, kt\u00f3ra pozwala mu z przera\u017caj\u0105c\u0105 jasno\u015bci\u0105 widzie\u0107 spe\u0142nianie wszystkich swoich najczarniejszych przewidywa\u0144, przy coraz g\u0142\u0119bszym popadaniu w syndrom Kasandry<\/strong> i przekonanie \u017ce ju\u017c nic, ale to absolutnie nie da si\u0119 poradzi\u0107, by fatum odwr\u00f3ci\u0107…<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n M\u00f3j mentor i jedyny cz\u0142owiek, o kt\u00f3rym my\u015bl\u0119 jako o autorytecie, Aleksander Boche\u0144ski,<\/strong> sam podsuwaj\u0105cy Ronikierowi pewne bardziej zdecydowane rozwi\u0105zania pozwalaj\u0105ce na skuteczniejsze ratowanie Polak\u00f3w (tak\u017ce przed nami samymi…), opowiada\u0142 mi o tym tak parali\u017cuj\u0105cym dysonansie pana hrabiego \u2013 kt\u00f3ry doskonale wiedzia\u0142 co nale\u017cy zrobi\u0107, robi\u0107 tego jednakowo\u017c nie m\u00f3g\u0142\/nie chcia\u0142, by nast\u0119pnie obserwowa\u0107 jak dokonuj\u0105 si\u0119 wszelkie negatywne nast\u0119pstwa zaniecha\u0144, przed kt\u00f3rymi ostrzega\u0142. Przy czym, co wa\u017cne, nic z tego nigdy nie powstrzyma\u0142o Ronikiera przed kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0105, kolejnymi pr\u00f3bami obudzenia potencjalnych partner\u00f3w, kolejnym powstaniem z nast\u0119pnego upadku sprawy polskiej, topionej we krwi, zdradzie, politycznej g\u0142upocie i naiwno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Dw\u00f3ch konserwatyst\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bnie te cechy Ronikiera trzeba dostrzega\u0107 czytaj\u0105c o jego rozmowach z Szeptyckim. Do pierwszego dosz\u0142o \u2013 co wa\u017cne! – ju\u017c w listopadzie 1941 r. W \u201ePami\u0119tnikach…\u201d opisano je tak: \u201eAczkolwiek wiele os\u00f3b we Lwowie wyra\u017anie by\u0142o przeciwnych temu, bym rozmawia\u0142 z Metropolit\u0105 Szeptyckim, uwa\u017ca\u0142em powody do takiego stanowiska za niewystarczaj\u0105ce i raczej subiektywne i zdecydowa\u0142em si\u0119 na z\u0142o\u017cenie mu wizyty. Przyj\u0105\u0142 mnie natychmiast, przerywaj\u0105c inne przyj\u0119cia. Wra\u017cenie, kt\u00f3re z tej rozmowy odnios\u0142em, by\u0142o wielkie <\/em>(\u2026) Widzia\u0142em w tym wszystkim, co m\u00f3wi\u0142 Metropolita, szczer\u0105 ch\u0119\u0107 znalezienia drogi wyj\u015bcia z tej sytuacji coraz bardziej napi\u0119tej, w jakiej znalaz\u0142y si\u0119 dwa narody, kt\u00f3re kocha\u0142, a kt\u00f3re w tej strasznej chwili dziejowej ostrzy\u0142y na si\u0119 bro\u0144. Mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce m\u00f3wi\u0142 zupe\u0142nie szczerze, gdy z wielkim przej\u0119ciem powiedzia\u0142 mi, \u017ce on, starzec 81-letni, chcia\u0142by nie zej\u015b\u0107 do grobu bez prze\u015bwiadczenia, \u017ce potrafi\u0142 si\u0119 czymkolwiek przyczyni\u0107 do tego, by mi\u0119dzy Polakami i Ukrai\u0144cami zapanowa\u0142a zgoda \u2014 wiedzia\u0142, \u017ce ma grzechy na sumieniu jako polityczny i spo\u0142eczny dzia\u0142acz, grzechy szczeg\u00f3lniej wobec narodu polskiego<\/strong>. Przyznawa\u0142 si\u0119 do tego wobec mnie w spos\u00f3b rozczulaj\u0105cy prawie, ale i nie pozbawiony godno\u015bci \u2014 chcia\u0142 gor\u0105co to wszystko naprawi\u0107, chocia\u017c wiedzia\u0142, \u017ce jest to rzecz\u0105 niepomiernie trudn\u0105 \u2014 wprost radzi\u0142 si\u0119, jak wyj\u015b\u0107 z tego impasu \u017cyciowego i politycznego. Gdy wspomn\u0119, \u017ce mi to wszystko m\u00f3wi\u0142 cz\u0142owiek o wielkich niegdy\u015b’ ambicjach, do kt\u00f3rych realizacji szed\u0142 bezwzgl\u0119dnie i \u017cywio\u0142owo energicznie, cz\u0142owiek, kt\u00f3rego spotka\u0142y wielkie zawody i kt\u00f3ry wed\u0142ug mnie pomimo wszystko nie przesta\u0142 by\u0107 Polakiem<\/strong> \u2014 gdy sobie przypomn\u0119 te posta\u0107 starca o wspania\u0142ej siwej g\u0142owie, przypominaj\u0105cej Urbana VII, z oczami czarnymi, pa\u0142aj\u0105cymi inteligencj\u0105, ubranego w rodzaj p\u0142aszcza z adamaszku czarnego z zielonym, siedz\u0105c\u0105 naprzeciwko mnie na tle ponurym gabinetu, przyzna\u0107 musz\u0119, \u017ce by\u0142em pod wielkim wra\u017ceniem, i to wra\u017ceniem wywo\u0142uj\u0105cym jakby ch\u0119\u0107 udzielenia mu pomocy, a w ka\u017cdym razie przepojonym zrozumieniem dla jego b\u00f3lu i jego pozycji tak niepomiernie ci\u0119\u017ckiej. W rozmowie prowadzonej szuka\u0142 jakby ze mn\u0105 wsp\u00f3lnie drogi do ratowania swego honoru, zagro\u017conego przez nowe pokolenie Ukrai\u0144c\u00f3w, wy\u0142amuj\u0105cych si\u0119 spod jego wp\u0142yw\u00f3w, a wyra\u017anie wrogo i zaczepnie do Polak\u00f3w usposobionych<\/em>[i]<\/sup><\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Cytat to przyd\u0142ugi, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by r\u00f3wnie dobrze odebrany jako dow\u00f3d naiwno\u015bci Ronikiera, a sprytu i cynizmu Szeptyckiego \u2013 jest jednak znacz\u0105cy. Jasnym jest, \u017ce przyw\u00f3dca tego formatu, co metropolita lwowski s\u0142usznie czu\u0142 si\u0119 osobi\u015bcie zagro\u017cony w swej pozycji wybuchem aktywno\u015bci Bandery <\/strong>z jednej, a Melnyka <\/strong>z drugiej strony. Oczywistym te\u017c, \u017ce \u2013 jak wielu na tym etapie wojny \u2013 przecenia\u0142 wsp\u00f3\u0142czesne i przysz\u0142e znaczenie Polski (do czego jeszcze przez jaki\u015b czas wraca\u0142, o czym Ronikier pisa\u0142 dalej). Faktem jest te\u017c jednak, \u017ce obaj konserwatywni przecie\u017c co do zasady politycy doskonale rozumieli, \u017ce czy to pod rz\u0105dami niemieckimi, czy to w razie jakiegokolwiek przewidywalnego w\u00f3wczas u\u0142o\u017cenia stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych \u2013 polsko-ukrai\u0144skie modus operandi i vivendi, cho\u0107 bodaj najtrudniejsze, jest te\u017c najkonieczniejsze w naszej cz\u0119\u015bci Europy. \u015awiadectwo Ronikiera, cz\u0142owieka zimnej inteligencji, nieskorego do wzrusze\u0144, poryw\u00f3w, ani ulegania fascynacjom, m\u00f3wi\u0105ce \u017ce Szeptycki by\u0142 w okresie najwi\u0119kszego triumfu niemieckiego i wobec wybuchu ukrai\u0144skiego nacjonalizmu z jednej strony pesymist\u0105 odno\u015bnie ostatecznego powodzenia sprawy ukrai\u0144skiej, a z drugiej w og\u00f3le przysz\u0142ych los\u00f3w obu nacji \u2013 pokazuje, \u017ce pole do gry politycznej istnia\u0142o! Bo te\u017c zw\u0142aszcza z dzisiejszej perspektywy nie mo\u017cemy przecie\u017c w najmniejszy spos\u00f3b popada\u0107 w jaki\u015b bezkompromisowy gigantyzm oczekiwa\u0144, marze\u0144 i nienawi\u015bci, wierz\u0105c uparcie, \u017ce jaki\u015b dobry duch odparuje nagle te kilkana\u015bcie milion\u00f3w zachodnich Ukrai\u0144c\u00f3w albo zamieni ich w dobrych Polak\u00f3w czy Rosjan. Ronikier doskonale wiedzia\u0142, \u017ce tak si\u0119 nigdy nie stanie ju\u017c w 1941 roku (i wcze\u015bniej zreszt\u0105…), wi\u0119c chyba tym bardziej musimy i dzi\u015b szuka\u0107 powa\u017cnych odpowiedzi na pytanie co pocz\u0105\u0107 z ukrai\u0144skim agresywnym nacjonalizmem.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Przed 76 lat obaj hrabiowie rozwa\u017cali wsp\u00f3lne wyst\u0105pienie czterech wybitnych postaci z obu nacji: poza Ronikierem i Szeptyckim tak\u017ce Wincentego Witosa <\/strong>i metropolity Sapiehy<\/strong>. Czy apel taki da\u0142by spodziewany efekt? Na zdeterminowane struktury obu OUN-\u00f3w niemal na pewno nie, niemniej pacyfikowa\u0142by by\u0107 mo\u017ce przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 nastroj\u00f3w nie poddanych wprost w\u0142adzy organizacyjnej szowinist\u00f3w, mityguj\u0105c zw\u0142aszcza cz\u0119\u015b\u0107 uniackiego duchowie\u0144stwa. Inicjatywa ta (jak niemal wszystkie na odcinku ukrai\u0144skim cho\u0107by ocieraj\u0105ce si\u0119 o realizm) zosta\u0142a zablokowana przez Delegatur\u0119 Rz\u0105du i dow\u00f3dztwo Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, kt\u00f3re same nie wiedz\u0105c co robi\u0107 z problemem ukrai\u0144skim \u2013 panicznie ba\u0142y jakichkolwiek konkretnych decyzji na tym polu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Poza Szeptyckim rozm\u00f3wc\u0105 Ronikiera by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Wasyl Mudryj<\/strong>, polityk umiarkowanej prawicy ukrai\u0144skiej, a zatem w dzia\u0142aniach szefa RGO mo\u017cna dopatrywa\u0107 pr\u00f3by cho\u0107by podparcia si\u0119 postaciami wiarygodnymi dla strony ukrai\u0144skiej, jednak nie zbrodniarzami.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Konkretna robota polska<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Pami\u0119ta\u0107 zawsze musimy, \u017ce ca\u0142\u0105 aktywno\u015b\u0107 Ronikiera podczas wojny zajmowa\u0142a konkretna robota na rzecz ratowania Polak\u00f3w, dostarczania rodakom pomocy medycznej i \u017cywno\u015bciowej, wyci\u0105gania zak\u0142adnik\u00f3w i wi\u0119\u017ani\u00f3w, znoszenia nak\u0142adanych kar finansowych i \u0142agodzenia represji. \u015amia\u0142o mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce szef RGO uratowa\u0142 wi\u0119cej Polak\u00f3w, ni\u017c Niemcy zabili w odwecie za akcje podziemia<\/strong>. Lwowskie rozmowy \u2013 kolejne w po\u0142owie 1942 r. to element tego samego, wielkiego zadania Ronikiera w sytuacji, gdy by\u0142o ju\u017c po pierwszej krwi przelanej przez ukrai\u0144skie bataliony w s\u0142u\u017cbie niemieckiej, a w powietrzu ju\u017c czu\u0142o si\u0119 zapowied\u017a Wo\u0142ynia.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Hrabia Ronikier pisa\u0142: \u201eJak za pierwszym mym pobytem we Lwowie i tym razem by\u0142em przede wszystkim u arcybiskupa Twardowskiego<\/strong>, kt\u00f3rego zasta\u0142em w lepszym zdrowiu, a potem u metropolity Szeptyckiego. Przyj\u0105\u0142 mnie on tak samo serdecznie jak za pierwszym razem, ale wyrazi\u0142 na wst\u0119pie ubolewanie z powodu tego, \u017ce to, co\u015bmy m\u00f3wili, nie da\u0142o oczekiwanych przez niego rezultat\u00f3w. Pomimo to pragn\u0105\u0142 nadal da\u0107 wyraz swojej ch\u0119ci przyczynienia si\u0119 do tego, by narody polski i ukrai\u0144ski zaniecha\u0142y wa\u015bni wobec gro\u017c\u0105cego im obydwom tym razem ju\u017c podw\u00f3jnego niebezpiecze\u0144stwa, bo ze strony niemieckiej i sowieckiej. To ostatnie niebezpiecze\u0144stwo \u2014 wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce Metropolita przesadza \u2014 utkwi\u0142o mi jednak bardzo w pami\u0119ci, jak on je kwalifikowa\u0142. \u201eNiemcy mog\u0105 nam zada\u0107 wiele m\u0119ki \u2014 m\u00f3wi\u0142 on z przej\u0119ciem \u2014 ale nie zabij\u0105 nam duszy, tego ze strony sowieckiej najbardziej si\u0119 obawiam”. Sytuacj\u0119 za\u015b obecnie wytworzon\u0105 okre\u015bla\u0142 on dosadnie w s\u0142owach nast\u0119puj\u0105cych: \u201ePrzecie\u017c ci bandyci ju\u017c le\u017c\u0105, wiedz\u0105 to ju\u017c wszyscy \u2014 rezultatem tego by\u0107 musi, \u017ce Polska b\u0119dzie i b\u0119dzie wielk\u0105, i b\u0119dzie mia\u0142a du\u017co do powiedzenia w \u015brodkowej Europie, od Polski zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie, czy powsta\u0107 b\u0119dzie mog\u0142a Ukraina, kt\u00f3ra tylko wtedy b\u0119dzie, gdy Polska tego zechce i zrozumie, \u017ce tego pragn\u0105\u0107 powinna”. Ko\u0142o tre\u015bci tych tak bardzo charakterystycznych s\u0142\u00f3w rozwin\u0119\u0142a si\u0119 dalsza nasza rozmowa, niestety, krepowana bardzo, co si\u0119 mnie dotyczy, tym, \u017ce Warszawa ze strony delegatury rz\u0105du polskiego w Londynie mnie zabroni\u0142a stara\u0107 si\u0119 o doj\u015bcie do jakiegokolwiek decyduj\u0105cego porozumienia w wypadku spotkania z Metropolit\u0105 Szeptyckim \u2014jak\u017ce lekkomy\u015blnie powzi\u0119te postanowienie, jak\u017ce kosztownie p\u00f3\u017aniej ofiarami polskiego stanu posiadania w Galicji i na Wo\u0142yniu op\u0142acone!<\/strong><\/em>[ii]<\/strong><\/sup><\/strong><\/sup><\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Jak wiadomo, z wielk\u0105 powojenn\u0105 Polsk\u0105 metropolita Szeptycki nieco przesadzi\u0142, a w ka\u017cdym razie nie mia\u0142 na pewno na my\u015bli takiej, ca\u0142kiem sporej, jaka ostatecznie powsta\u0142a. Z pewno\u015bci\u0105 jednak jak na rok 1942 arcybiskup wykaza\u0142 si\u0119 zdrowym rozs\u0105dkiem je\u015bli chodzi o szanse niemieckie, co zapewne wp\u0142ywa\u0142o te\u017c na jego nag\u0142y przyp\u0142yw realizmu w stosunkach z Polakami. Przede wszystkim jednak zwraca uwag\u0119 gorycz Ronikiera s\u0142usznie wskazuj\u0105cego, \u017ce to bierno\u015b\u0107 polskiego Londynu uniemo\u017cliwi\u0142a skuteczn\u0105 obron\u0119 Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce. <\/strong>A Ronikier, cz\u0142owiek polityki i dialogu bynajmniej nie w samym gadaniu widzia\u0142 ratunek dla rodak\u00f3w. Adam Ronikier by\u0142 tym politykiem, kt\u00f3ry jako jedyny wobec zagro\u017cenia ze strony banderowskiej domaga\u0142 si\u0119 realnego zawieszenia broni z Niemcami na Kresach, wyst\u0105pienia o wydanie broni do samoobrony \u2013 i by\u0142 got\u00f3w ca\u0142\u0105 t\u0119 operacj\u0119 przeprowadzi\u0107 u w\u0142adz okupacyjnych!<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Londyn zabroni\u0142 Polakom broni\u0107 si\u0119 przed Rzezi\u0105!<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Jeszcze raz oddajmy g\u0142os panu hrabiemu, tym razem ju\u017c z lata 1943, kiedy mimo blokady informacyjnej ze strony Pa\u0144stwa Podziemnego \u2013 do Krakowa i Warszawy dotar\u0142y przera\u017caj\u0105ce informacje co dzieje si\u0119 na Kresach: \u201eSprawa ukrai\u0144ska to nowa i straszna rana zadana na \u017cywym ciele spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego przez naszych wsp\u00f3\u0142obywateli w Galicji Wschodniej \u2014 ju\u017c przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez Krak\u00f3w, wys\u0142ucha\u0142em tam relacji dra L. Tesznara<\/strong>, pe\u0142nomocnika RGO na Galicj\u0119 Wschodni\u0105, kt\u00f3ry z rozpacz\u0105 w g\u0142osie zdawa\u0142 mi spraw\u0119 ze swych poczyna\u0144 w celu uodpornienia Polak\u00f3w przeciwko Ukrai\u0144com \u2014 gdy mu si\u0119 po wielu zabiegach nareszcie uda\u0142o i przeforsowa\u0107 u w\u0142adz to, by Polakom w poszczeg\u00f3lnych wsiach dano bro\u0144 w ilo\u015bci skromnej pi\u0119ciu karabin\u00f3w na jedn\u0105 wie\u015b<\/strong> i gdy pr\u00f3by wyda\u0142y doskona\u0142e rezultaty, bo natchn\u0119\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwo polskie odwag\u0105 do walki i jakby powstrzyma\u0142y nast\u0119puj\u0105c\u0105 fal\u0119 ukrai\u0144skich zbrodniarzy, wtedy nie kto inny, lecz zast\u0119pca delegata rz\u0105du na Galicj\u0119, rezyduj\u0105cy we Lwowie, rzecz ca\u0142\u0105 szcz\u0119\u015bliwie zapocz\u0105tkowan\u0105 sparali\u017cowa\u0142, o\u015bwiadczaj\u0105c, \u017ce Delegatura Rz\u0105du<\/strong> ze wzgl\u0119d\u00f3w bli\u017cej nie wyt\u0142umaczonych, a dla dr\u0105 Tesznara zupe\u0142nie niezrozumia\u0142ych, nie mo\u017ce na ten spos\u00f3b za\u0142atwienia sprawy wyrazi\u0107 sw\u0105 zgod\u0119<\/strong>. Ju\u017c raz, gdy mia\u0142em mo\u017cno\u015b\u0107 z metropolit\u0105 Szeptyckim nawi\u0105za\u0107 po\u017cyteczne rozmowy, Delegatura stan\u0119\u0142a na drodze ku temu, teraz gdy ju\u017c o stan posiadania polski na wschodzie chodzi\u0142o, gdy setki tysi\u0119cy \u017cy\u0107 polskich postawione zosta\u0142o na kart\u0119, znowu Delegatura przez swe stanowisko wszelk\u0105 na szersz\u0105 skale zakrojon\u0105 obron\u0119 parali\u017cowa\u0142a<\/em>[iii]<\/sup><\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u0141adna jest ta stara polszczyzna, ale trzeba pro\u015bciej, prawda? No to napiszmy pro\u015bciej \u2013 Ronikier pisa\u0142 nie mniej ni wi\u0119cej, \u017ce kiedy ju\u017c Rze\u017a Wo\u0142y\u0144ska trwa\u0142a, a ludob\u00f3jstwo ukrai\u0144skie przenosi\u0142o si\u0119 do Ma\u0142opolski, polskiej Radzie G\u0142\u00f3wnej Opieku\u0144czej uda\u0142o si\u0119 ub\u0142aga\u0107 Niemc\u00f3w, by wydali bro\u0144 polskiej samoobronie. I oficjalne przedstawicielstwo rz\u0105du na uchod\u017astwie kategorycznie zabroni\u0142o Polakom broni\u0107 si\u0119 przed banderowcami tymi cudem pozyskanymi karabinami<\/strong>. Czy pokazuje to dostatecznie dobitnie z jak\u0105 utrwalon\u0105 tradycj\u0105 g\u0142upoty, szale\u0144stwa i zdrady mamy do dzi\u015b do czynienia w Polsce je\u015bli chodzi o obron\u0119 przed szowinizmem ukrai\u0144skim?!<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Dlatego w\u0142a\u015bnie \u015bwiadectwo hrabiego Ronikiera, Polaka inteligentnego, wi\u0119c zapomnianego \u2013 jest tak wa\u017cne. Pokazuj\u0105c ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 dziej\u00f3w g\u0142upoty w Polsce, udowadnia, \u017ce to konserwaty\u015bci polscy byli jednymi z nielicznych, kt\u00f3rzy widzieli co szykuje si\u0119 na Kresach i bodaj jedynymi, kt\u00f3rzy proponowali realia \u015brodki ratunku przed tragedi\u0105. Jako\u015b wiele si\u0119 przez te przesz\u0142o siedem dekad nie zmieni\u0142o…<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Konrad R\u0119kas<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n [i]<\/sup><\/a>Adam Ronikier, \u201ePami\u0119tniki 1939-1945\u201d, Krak\u00f3w 2001 str. 148-149<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Adam_Ronikier.jpg\")
<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/A._Szeptycki_retouched.jpg\")
<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n