<\/p>\n\n\n\n
Kiedy wprowadza si\u0119 wolny rynek<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Doktrynerzy liberalni nigdy bowiem nie zgodz\u0105 si\u0119 przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci utylitarnego charakteru ekonomii, kt\u00f3ra jest dla nich zarazem prawd\u0105 objawion\u0105, jak i obiektywnym prawem natury, na kszta\u0142t grawitacji. \u017badnej refleksji nie wywo\u0142uje te\u017c zatem prosta historyczna konstatacja, \u017ce wolny rynek by\u0142 wprawdzie czo\u0142owym postulatem liberalizmu Imperium Brytyjskiego, ale stosowanym wtedy, gdy osi\u0105gn\u0119\u0142o ono zdecydowan\u0105 przewag\u0119 przemys\u0142ow\u0105 nad reszt\u0105 \u015bwiata, a dzi\u0119ki sile politycznej mog\u0142o przeku\u0107 j\u0105 w dominacj\u0119 handlow\u0105. Proces ten odbywa\u0142 si\u0119 zreszt\u0105 stopniowo, pocz\u0105wszy od petycji przeciw c\u0142om z\u0142o\u017conym w 1820 r. przez Londyn, Glasgow i Manchester oraz Reciprocity of Duties Act, 1823, dopuszczaj\u0105cy statki obcych bander do handlu w portach brytyjskich na zasadach r\u00f3wno\u015bci ze statkami krajowymi oraz wzajemno\u015bci traktowania w portach zagranicznych. Co charakterystyczne jednak, nawet w\u00f3wczas utrzymywano niekt\u00f3re mechanizmy protekcjonistyczne, jak Warehousing Act 1823, wymuszaj\u0105cy odp\u0142atny sk\u0142ad zagranicznych towar\u00f3w przemys\u0142owych przed wej\u015bciem na brytyjski rynek. Trzeba by\u0142o dopiero dalszego umocnienia pot\u0119gi imperialnej i wzrostu politycznego znaczenia klasy przemys\u0142owej i liberalizmu jako jej politycznej reprezentacji, by zdecydowano si\u0119 na zniesienie Corn Laws (1846) i Navigation Laws (1849). Proces ten zosta\u0142 dope\u0142niony w bud\u017cecie Williama Gladstone\u2019a<\/strong> z 1853 r. i wreszcie zniesieniem ostatnich barier handlowych w 1860 r. Realnie okres wolnego rynku, czyli tej najpe\u0142niejszej emanacji imperializmu brytyjskiego trwa\u0142 zatem ledwie 72 lata, do przyj\u0119cia Import Duties Act 1932.<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Protekcjonizm jako faza wzrostu<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Stany Zjednoczone, zanim sta\u0142y si\u0119 zdolne przej\u0105\u0107 przyw\u00f3dztwo kapitalistycznego Systemu-\u015awiata od Imperium Brytyjskiego \u2013 przesz\u0142y analogiczn\u0105 drog\u0119, tylko roz\u0142o\u017con\u0105 w czasie. Tw\u00f3rc\u0105 ameryka\u0144skiego protekcjonizmu, Ameryka\u0144skiego Systemu<\/u><\/strong> jako go nazywano, by\u0142 sam Aleksander Hamilton<\/strong>, a bariery celne nie s\u0105 o wiele m\u0142odsze od niepodleg\u0142o\u015bci USA, bo pierwsze wprowadzono ju\u017c w 1789 r. Ameryka\u0144ska era protekcjonizmu to jednak przede wszystkim lata 1870 \u2013 1913, przy czym pierwsze dwie dekady to okres stopniowej akumulacji i umiarkowanego wzrostu, za\u015b kolejne dwie \u2013 to czas wzmo\u017cenia gospodarczego wyra\u017anie ju\u017c umo\u017cliwiaj\u0105cego przysz\u0142e przyj\u0119cie dominacji ekonomicznej. Charakterystyczne jest pod tym wzgl\u0119dem por\u00f3wnanie tempa wzrostu PKB u\u015brednionego dla ameryka\u0144skiego protekcjonizmu i brytyjskiego liberalizmu:<\/p>\n\n\n\n Za: Maddison, Angus. Monitoring the World Economy, 1820-1992. Paris: OECD, 1995, str. 55.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n W ten spos\u00f3b pod os\u0142on\u0105 zaporowych ce\u0142 (\u015brednio ok. 38 proc., a wi\u0119c grubo powy\u017cej obecnych barier Trumpa) uzyskano szybsze tempo wzrostu i stworzono potencja\u0142 dla przej\u0119cia od Brytyjczyk\u00f3w globalnego przyw\u00f3dztwa gospodarczego.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Globali\u015bci nadchodz\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Nieprzypadkowo te\u017c pierwszego, nieudanego podej\u015bcia do otwarcia rynku dokona\u0142a w 1913 r. administracja Woodrowa Wilsona<\/strong>, pierwszego prezydenta reprezentuj\u0105cego protoglobalizm, jako zjawisko istotnie r\u00f3\u017cne od ameryka\u0144skiego imperializmu jego republika\u0144skich prezydent\u00f3w. Wracaj\u0105cy po Wielkiej Wojnie do w\u0142adzy republikanie szybko przywr\u00f3cili poprzednie wysoko\u015bci taryf, w kt\u00f3rych wy\u0142om uczyniono dopiero za pomoc\u0105 Reciprocal Tariff Act 1934, kt\u00f3rym demokratyczny 73 Kongres w bezprzyk\u0142adnym akcie abdykacji przekaza\u0142 prezydentowi Franklinowi D. Roosveltowi<\/strong> uprawnienie do zawierania dwustronnych um\u00f3w handlowych poza og\u00f3lnymi zasadami polityki celnej. Przez nast\u0119pne 11 lat zawarto ich a\u017c 32, k\u0142ad\u0105c w ten spos\u00f3b podwaliny pod otwart\u0105 deklaracj\u0119 ameryka\u0144skiej przewagi przemys\u0142owo-handlowej, czyli General Agreement on Tariffs and Trade (GATT) z 1947 roku. W praktyce, co nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 \u2013 c\u0142a zosta\u0142y w pewnej mierze zast\u0105pione systemem kwot importowych, maj\u0105cych chroni\u0107 interesy krajowych producent\u00f3w. Nigdy nie by\u0142 to wi\u0119c okres w pe\u0142ni wolnego handlu<\/strong>, a podzwonnym dla niego okaza\u0142o si\u0119 porozumienie, maj\u0105ce w za\u0142o\u017ceniu by\u0107 ostatecznym sukcesem gospodarczego liberalizmu: North American Free Trade Agreement 1994. W miejsce planowanego dekad\u0119 wcze\u015bniej jeszcze przez Ronalda Reagana<\/strong> pozyskania nowych rynk\u00f3w dla ameryka\u0144skiej produkcji \u2013 za czas\u00f3w Billa Clintona<\/strong> i jego nast\u0119pc\u00f3w wywo\u0142ano ostateczny impuls post\u0119puj\u0105cej deindustrializacji, nieuchronnej konsekwencji proces\u00f3w, w kt\u00f3rych wolnemu rynkowi handlu i kapita\u0142u towarzyszy tak\u017ce globalny rynek pracy<\/strong>. Dopiero patrz\u0105c z tej perspektywy mo\u017cna dostrzec, \u017ce protekcjonizm jest dla Amerykan\u00f3w zdecydowanie bardziej\u2026 reakcyjny ni\u017c liberalizm.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u015aladami Adamsa i Hamiltona<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Protekcjonistyczny reakcjonizm Donalda Trumpa zrozumie\u0107 by\u0142oby jeszcze \u0142atwiej, gdyby nie powszechne niezrozumienie co naprawd\u0119 wydarzy\u0142o si\u0119 6. grudnia 1773 r. w porcie w Bostonie. Z jakiego\u015b powodu Bosto\u0144sk\u0105 Herbatk\u0119 i ca\u0142y ruch no taxation without representation<\/em> sprowadza si\u0119 cz\u0119sto do sprzeciwu wobec wy\u017cszych podatk\u00f3w, co \u0142agodnie m\u00f3wi\u0105c jest nieporozumieniem. Ot\u00f3\u017c nie, bosto\u0144scy kupcy, a m\u00f3wi\u0105c dok\u0142adniej przemytnicy i ich odbiorcy, wywalili do morza \u0142adunek herbaty, kt\u00f3ra po wprowadzeniu na rynek by\u0142aby TA\u0143SZA od konkurencyjnej, sprowadzanej nielegalnie z kolonii holenderskich. Nie chodzi\u0142o zatem bynajmniej o wygod\u0119 konsumenta, ale o zyski konkretnej grupy (handlarzy i szmugler\u00f3w) oraz o to KTO zarabia na monopolu handlowym i na podatkach, a nie ILE. Inaczej \u2013 gdzie i komu podatki\/c\u0142a s\u0105 p\u0142acone. I dok\u0142adnie o to idzie Trumpowi, w tym zakresie id\u0105cemu po \u015bladach\u2026 Samuela Adamsa, <\/strong>w kwestii odbudowy potencja\u0142u w\u0142asnego pod os\u0142on\u0105 barier celnych na\u015bladuj\u0105cemu Aleksandra Hamiltona<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n There Can Be Only One!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ta kr\u00f3tka lekcja historii gospodarczej ma na celu przypomnienie dw\u00f3ch podstawowych kwestii. Po pierwsze ekonomia jest otoczeniem, w kt\u00f3rym realizowana jest polityka ekonomiczna i to ona kszta\u0142tuje rzeczywisto\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 wok\u00f3\u0142 nas. Tak jak polityka jest skutkiem ekonomii, tak ekonomia polityczna jest narz\u0119dziem polityki, b\u0119d\u0105c dopasowywan\u0105 do okoliczno\u015bci i politycznych interes\u00f3w. Po drugie za\u015b tak szczeg\u00f3lny rodzaj polityki ekonomicznej, jak d\u0105\u017cenie do globalnego wolnego handlu – jest i mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie narz\u0119dziem globalnego lidera.<\/strong> Kandydaci do tej pozycji, podobnie jak i schodz\u0105cy byli przodownicy wracaj\u0105 do polityki ochrony w\u0142asnego rynku \u2013 p\u00f3ki jeszcze maj\u0105 co chroni\u0107. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Prawdziwy Globalny Libera\u0142 jest niczym Nie\u015bmiertelny \u2013 mo\u017ce by\u0107 tylko jeden! I nie s\u0105 ju\u017c nim Stany Zjednoczone. Kolejny okres wolnego handlu, je\u015bli\/kiedy do niego dojdzie \u2013 b\u0119dzie ju\u017c Systemem Chi\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Konrad R\u0119kas<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Trumpizm zabija \u0107wieka korwinistom\/mentzeni\u0105tkom. No bo niby sw\u00f3j \u2013 ale te c\u0142a! JKM zatem po swojemu t\u0142umaczy i naucza co Trump robi \u017ale i powinien poprawi\u0107, natomiast libertarianie z Konfy pragmatycznie marudz\u0105 po cichu, podobnie jak wcze\u015bniej g\u0142\u00f3wnie na w\u0142asny u\u017cytek sarkali na udzia\u0142 narodowych konfederat\u00f3w z RN i Korony w manifestacjach rolnik\u00f3w i przewo\u017anik\u00f3w domagaj\u0105cych si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":547,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_regular_price":[],"currency_symbol":[],"footnotes":""},"categories":[238],"tags":[392,395,203,82,397,391,399,322,245,400,396,390,394,393,68,45,398,107],"class_list":["post-546","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gospodarcze-prawdy-i-mity","tag-aleksander-hamilton","tag-bill-clinton","tag-chiny","tag-donald-trump","tag-gatta","tag-imperium-brytyjskie","tag-jkm","tag-konfederacja","tag-liberalizm","tag-libertarianizm","tag-nafta","tag-protekcjonizm","tag-ronald-reagan","tag-samuel-adams","tag-uk","tag-usa","tag-william-gladstone","tag-wolny-rynek"],"post_slider_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/medium_smg00008809-150x150.jpg",150,150,true],"post_slider_layout_landscape_large":["https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/medium_smg00008809.jpg",844,576,false],"post_slider_layout_portrait_large":["https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/medium_smg00008809.jpg",844,576,false],"post_slider_layout_square_large":["https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/medium_smg00008809.jpg",844,576,false],"post_slider_layout_landscape":["https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/medium_smg00008809-600x400.jpg",600,400,true],"post_slider_layout_portrait":["https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/medium_smg00008809-600x576.jpg",600,576,true],"post_slider_layout_square":["https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/medium_smg00008809-600x576.jpg",600,576,true],"full":["https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/medium_smg00008809.jpg",844,576,false]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=546"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":550,"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/546\/revisions\/550"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aniemowilem.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/aniemowilem.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/476341730_599017429788892_7763597062229304238_n.png\")
<\/figure>\n\n\n\n